Yatırım Teşvik Faturası Nedir? Nasıl Düzenlenir? Muhasebe ve KDV Uygulamaları

Yatırım teşvik faturası, yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilen uygun mal veya hak alımlarında düzenlenen faturayı ifade etmek için kullanılan yaygın bir tanımdır. Vergi mevzuatı açısından esas olan, yatırım teşvik belgesinin ve belge eki listelerin kapsamıdır. Yatırım teşvik belgesinde yer alan her harcama otomatik olarak KDV istisnasına girmez; KDV Kanununun 13/d maddesinde belirtilen şartların ayrıca sağlanması gerekir.

1. Yatırım Teşvik Faturası Nedir?

Yatırım teşvik faturası, mevzuatta ayrı bir fatura türü olarak tanımlanan bağımsız bir belge değildir. Bu ifade uygulamada, yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilen mal veya hak alımlarına ilişkin faturaları tanımlamak amacıyla kullanılmaktadır.

Yatırım teşvik belgesi sahibi işletmeler, belge kapsamında onaylanan yatırımlar için çeşitli destek unsurlarından yararlanabilir. Bunlardan biri, gerekli şartları sağlayan makine ve teçhizat teslimleri ile belge kapsamındaki belirli yazılım ve gayri maddi hak satış ve kiralamalarında uygulanan KDV istisnasıdır. citeturn545606search49

1.1. Yatırım Teşvik Belgesi Nedir?

Yatırım teşvik belgesi, yatırımın destek unsurlarından yararlanabilmesi amacıyla yetkili kamu idaresi tarafından düzenlenen belgedir. Belgenin ekinde yatırım kapsamında temin edilecek makine, teçhizat ve diğer yatırım unsurlarına ilişkin listeler bulunabilir.

1.2. Yatırım Teşvik Belgesi Olan Her Fatura KDV’siz midir?

Hayır. Belgenin bulunması tek başına yeterli değildir. İstisna uygulanacak malın veya hakkın ilgili teşvik belgesi kapsamında bulunması ve KDV Kanununun 13/d maddesi ile KDV Genel Uygulama Tebliğindeki şartları sağlaması gerekir. citeturn545606search49

2. Yatırım Teşvik Belgesinde KDV İstisnası Nasıl Uygulanır?

3065 sayılı KDV Kanununun 13/d maddesinde yatırım teşvik belgesi sahibi mükelleflere belge kapsamındaki makine ve teçhizat teslimleri ile belge kapsamındaki yazılım ve gayri maddi hak satış ve kiralamalarının KDV’den istisna olduğu düzenlenmiştir. citeturn545606search49

2.1. Alıcının Yatırım Teşvik Belgesi Bulunmalıdır

İstisna uygulanacak işlemde alıcının geçerli yatırım teşvik belgesine sahip olması ve ilgili yatırım unsurunun belge kapsamında bulunması gerekir.

2.2. Makine veya Teçhizat Belge Eki Listede Yer Almalıdır

KDV Genel Uygulama Tebliğine göre bir malın istisnadan yararlanabilmesi için yatırım teşvik belgesi eki listede bulunması ve makine-teçhizat niteliği taşıması temel şartlardan biridir. citeturn545606search49

2.3. KDV İndirim Hakkı Bulunan Faaliyetlerde Kullanılmalıdır

Güncel Tebliğde makine ve teçhizatın kullanılacağı faaliyetlerin tamamen veya kısmen KDV açısından indirim hakkı tanınan işlemlerden oluşması gerektiği belirtilmektedir. citeturn545606search49

2.4. Satıcı Bildirim Yükümlülüklerini Yerine Getirmelidir

GİB’in güncel e-Beyan sisteminde satıcılar için “Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki Makine Teçhizat İstisnası Bildirimi” bulunmaktadır. İlgili satışların KDV1 Beyannamesinde tam istisna kapsamında 308 – Teşvikli Yatırım Mallarının Teslimi koduyla ilişkilendirilmesi gerekir. citeturn545606search0

3. Hangi Mal ve Haklar Yatırım Teşvik KDV İstisnasına Girer?

Kapsam belirlenirken yalnızca yatırımda kullanılacak olması yeterli değildir. Malın niteliği ve teşvik belgesi eki listedeki durumu değerlendirilmelidir.

3.1. Makine ve Teçhizat

Amortismana tabi iktisadi kıymet niteliği taşıyan ve mal veya hizmet üretiminde kullanılan sabit kıymetler belirlenen şartlarla makine ve teçhizat olarak değerlendirilebilir. citeturn545606search49

3.2. Yazılım ve Gayri Maddi Haklar

KDV Kanununun 13/d maddesi kapsamında yatırım teşvik belgesindeki uygun yazılım ve gayri maddi hak satış ve kiralamaları da istisna kapsamına girebilir. citeturn545606search49

3.3. Kurulum ve Montaj

Belge eki listede bulunan bir makine ve teçhizatın yatırım mahallinde kurulumu veya montajı teslimi yapan satıcı tarafından gerçekleştirilir ve teslimden ayrı fiyatlandırılmazsa belirli şartlarla makine-teçhizat tesliminin parçası olarak değerlendirilebilir. citeturn545606search2

3.4. Sarf Malzemeleri ve Yedek Parçalar

KDV Genel Uygulama Tebliğine göre sarf malzemeleri ve yedek parçalar genel olarak makine-teçhizat istisnası kapsamında değildir. citeturn545606search49

3.5. Masa, Sandalye ve Benzeri Demirbaşlar

Hizmet üretiminde doğrudan ve zorunlu olarak kullanılan özel durumlar dışında masa, sandalye, koltuk, dolap ve mefruşat gibi demirbaşlar makine ve teçhizat kapsamında değerlendirilmez. citeturn545606search49

3.6. Taşıt Araçları

Otomobil, panel, arazi taşıtı, minibüs, otobüs, kamyonet, kamyon, treyler ve çekici gibi taşıtlar Tebliğde belirtilen sınırlı istisnalar dışında genel olarak bu KDV istisnasındaki makine ve teçhizat kapsamında değildir. citeturn545606search49

4. Yatırım Teşvik Faturası Nasıl Düzenlenir?

Yatırım teşvik kapsamındaki satışlarda fatura normal fatura düzenleme kurallarına göre hazırlanırken teşvik belgesi ve KDV istisnasına ilişkin gerekli bilgiler de işleme dahil edilmelidir.

4.1. Alıcının Bilgileri Kontrol Edilir

Alıcının vergi bilgileri ve yatırım teşvik belgesinin geçerliliği kontrol edilmelidir.

4.2. Yatırım Teşvik Belgesi Kontrol Edilir

Belge numarası, geçerlilik durumu ve ilgili makine-teçhizatın belge kapsamındaki sıra bilgileri satıcı tarafından kontrol edilmelidir.

4.3. Fatura Kalemi Belgeyle Eşleştirilir

Satılan malın yatırım teşvik belgesi eki listede bulunan mal ile uyumlu olması gerekir. GİB’in güncel e-Beyan yapısında yatırım teşvik belge numarası ve makine-teçhizat liste sıra numarası gibi bilgiler kullanılmaktadır. citeturn545606search0

4.4. KDV İstisna Bilgisi Kullanılır

İşlem KDV Kanununun 13/d maddesindeki şartları sağlıyorsa KDV hesaplanmadan tam istisna kapsamında düzenlenebilir. Kullanılan e-Belge sistemindeki güncel istisna kodu ve açıklamalar işlem tarihinde kontrol edilmelidir.

4.5. Belge Numarasının Açıklamada Bulunması Faydalıdır

Yatırım teşvik belge numarası ve gerektiğinde ilgili liste sıra bilgisinin faturanın açıklama veya ilgili teknik alanlarında bulunması işlemin belgeyle ilişkilendirilmesini kolaylaştırır.

4.6. Beyan Dönemi Kontrol Edilir

GİB e-Beyan açıklamasına göre yatırım teşvik belgesi kapsamındaki makine-teçhizat bildiriminde satış faturasının tarihi ile KDV1 Beyannamesi döneminin aynı dönem içerisinde olması gerekir. citeturn545606search0

5. Yatırım Teşvik Faturasının Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?

Yatırım kapsamında alınan varlığın muhasebe kaydı, alınan kıymetin niteliğine ve işletmedeki kullanım amacına göre belirlenmelidir. Her yatırım teşvik faturası için tek bir hesap kodu kullanılması doğru değildir.

5.1. Makine ve Teçhizat Alımı

Üretimde kullanılacak makine ve cihazlar işletmenin hesap planına göre ilgili maddi duran varlık hesabında izlenebilir. Uygulamada makine ve cihaz niteliğindeki varlıklar için 253 Makine, Tesis ve Cihazlar hesabı kullanılabilmektedir.

5.2. Demirbaş Niteliğindeki Varlıklar

Teşvik kapsamında olsa bile muhasebe sınıflandırması açısından demirbaş niteliği taşıyan bir varlık kendi uygun duran varlık hesabında takip edilmelidir. Vergi istisnası ile muhasebe hesap sınıflandırması aynı konu değildir.

5.3. KDV İstisnalı Alım

13/d kapsamında KDV istisnası uygulanmış alışta faturada hesaplanan KDV bulunmadığı için normal KDV’li alıştaki gibi indirilecek KDV kaydı oluşmaz.

5.4. Amortisman

Aktifleştirilen makine ve teçhizat için amortisman işlemleri ilgili varlığın Vergi Usul Kanunundaki faydalı ömür ve amortisman kurallarına göre ayrıca yürütülür. Yatırım teşvik kapsamına alınmış olması amortisman takibini ortadan kaldırmaz.

6. Yatırım Teşvik Faturasında Nelere Dikkat Edilmelidir?

6.1. Belge Geçerliliği Kontrol Edilmeli

Satış tarihindeki yatırım teşvik belgesinin geçerliliği ve ilgili yatırım unsurunun belge kapsamında bulunması kontrol edilmelidir.

6.2. Liste Sıra Numarası Kontrol Edilmeli

Makine veya teçhizatın teşvik belgesi eki listedeki doğru kayıtla eşleşmesi önemlidir.

6.3. Her Ürüne Otomatik İstisna Uygulanmamalı

Sarf malzemesi, yedek parça, mobilya veya taşıt gibi kalemlerin istisna kapsamı ayrıca kontrol edilmelidir. citeturn545606search49

6.4. Hizmetler Ayrı Değerlendirilmeli

Yalnızca yatırım teşvik belgesinde yer alması bir hizmeti otomatik olarak 13/d istisnasına sokmaz. Örneğin GİB’in özelgelerinde salt hizmet niteliğindeki işlemlerin ilgili makine-teçhizat tesliminden ayrı olarak değerlendirilmesi gerektiği görülmektedir. citeturn545606search5

6.5. Beyanname ile Fatura Uyumu Kontrol Edilmeli

Satıcı tarafından faturadaki istisna bilgileri ile KDV1 Beyannamesindeki yatırım teşvik bildirimlerinin uyumlu olması gerekir. citeturn545606search0

6.6. Teşvik Belgesi ile Muhasebe Kaydı Birbirinden Ayrılmalı

Teşvik mevzuatı, KDV uygulaması ve muhasebe kayıtları farklı düzenlemelere dayanabilir. Bir işlem her üç açıdan ayrı ayrı kontrol edilmelidir.