NACE Kodu Nedir? Ne İşe Yarar?

NACE kodu, işletmelerin yürüttüğü ekonomik faaliyetleri belirli bir sınıflandırma sistemi içerisinde tanımlamak için kullanılan faaliyet kodudur. Vergi, ticaret sicili, SGK, iş sağlığı ve güvenliği ve istatistiksel çalışmalar gibi birçok süreçte işletmenin faaliyet alanının doğru şekilde sınıflandırılmasına yardımcı olur. Türkiye’de NACE sınıflaması güncellenmiş ve NACE Rev.2.1 yapısına geçilmiştir. Bu nedenle eski faaliyet kodlarıyla çalışan işletmelerin güncel NACE kodlarını ve işyeri tehlike sınıflarını kontrol etmesi önemlidir.

1. NACE Kodu Nedir?

NACE, Avrupa’daki ekonomik faaliyetlerin istatistiksel olarak sınıflandırılması amacıyla kullanılan sistemdir. İşletmelerin faaliyetleri belirli bölümlere, gruplara ve sınıflara ayrılarak kodlanır.

NACE ifadesi Fransızca “Nomenclature statistique des activités économiques dans la Communauté européenne” ifadesinden gelir. Türkçede genel olarak Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması şeklinde kullanılmaktadır.

1.1. NACE Kodu Kaç Hanelidir?

Türkiye’de işletmelerin faaliyetlerinin detaylı sınıflandırılmasında altılı NACE kodları kullanılabilir. Kod yapısı genel ekonomik faaliyet kategorisinden daha ayrıntılı faaliyet türüne doğru ilerler.

1.2. NACE Kodu Şirkete mi Faaliyete mi Verilir?

NACE kodunun temel amacı ekonomik faaliyeti sınıflandırmaktır. Bir işletmenin birden fazla faaliyet alanı bulunabilir ancak ana faaliyetinin ve işyeri kayıtlarının doğru kodlarla eşleştirilmesi gerekir.

1.3. NACE Kodu Vergi Numarası mıdır?

Hayır. Vergi kimlik numarası mükellefi tanımlar, NACE kodu ise işletmenin yürüttüğü ekonomik faaliyetin türünü ifade eder.

1.4. NACE Kodu Sicil Numarası mıdır?

Hayır. NACE kodu tek başına SGK işyeri sicil numarası değildir. Ancak SGK işyeri kayıtlarında işkolu ve faaliyet bilgisinin oluşturulmasında NACE sınıflaması kullanılır.

2. NACE Kodu Ne İşe Yarar?

NACE kodu yalnızca istatistiksel sınıflandırma amacıyla kullanılan bir kod değildir. Türkiye’de işletmelerin farklı kamu kayıtlarında faaliyet alanlarının belirlenmesi ve bazı yükümlülüklerin sınıflandırılması açısından da önem taşır.

2.1. İşletmenin Faaliyet Alanını Tanımlar

İşletmenin temel olarak hangi ekonomik faaliyetle uğraştığını standart bir kod sistemi içerisinde gösterir. Böylece farklı kurumların aynı faaliyet sınıflamasını kullanması kolaylaşır.

2.2. İş Sağlığı ve Güvenliği Tehlike Sınıfında Kullanılır

İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliğinde işyerlerinin faaliyetleri NACE kodlarıyla birlikte az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli olarak sınıflandırılır.

2.3. SGK İşyeri Kayıtlarında Kullanılır

İşverenlerin SGK işyeri kayıtlarında faaliyet ve işkolu kodlarının belirlenmesinde NACE sınıflaması kullanılmaktadır. Faaliyet kodunun değişmesi bazı durumlarda SGK işyeri sicil bilgilerinin de güncellenmesine neden olabilir.

2.4. Ticaret Sicili ve Oda Kayıtlarında Kullanılır

Şirketlerin faaliyet alanlarının ticaret sicili ve bağlı oldukları oda kayıtlarında sınıflandırılmasında NACE kodlarından yararlanılabilir.

2.5. Resmi İstatistiklerde Kullanılır

TÜİK ekonomik faaliyetleri sektörlere göre sınıflandırırken NACE sisteminden yararlanır. Böylece istihdam, üretim, ciro ve diğer ekonomik göstergeler faaliyet alanlarına göre karşılaştırılabilir hale gelir.

2.6. Destek ve Teşviklerde Önemli Olabilir

Bazı kamu destekleri, teşvikler, krediler veya sektörel programlarda işletmenin faaliyet kodu uygunluk kriterlerinden biri olabilir. Bu nedenle başvuru yapılırken güncel NACE kodunun program kapsamıyla uyumu kontrol edilmelidir.

2.7. Sektörel Düzenlemelerde Kullanılabilir

Belirli sektörlere yönelik izin, ruhsat veya düzenlemelerde işletmenin kayıtlı faaliyet alanı önem taşıyabilir. Ancak yalnızca NACE kodunun bulunması gerekli ruhsat veya izinlerin yerine geçmez.

3. NACE Kodu Nasıl Öğrenilir?

İşletmenin NACE kodu farklı resmi kayıt ve sistemler üzerinden kontrol edilebilir. Kullanılacak yöntem işletmenin hukuki yapısına ve hangi kurum kaydındaki faaliyet kodunun kontrol edilmek istendiğine göre değişebilir.

3.1. TÜİK Sınıflama Sunucusundan NACE Kodu Arama

TÜİK’in Sınıflama Sunucusu üzerinden NACE Rev.2.1 faaliyet sınıflaması görüntülenebilir. İşletmenin yaptığı faaliyetle ilgili anahtar kelimeler kullanılarak uygun faaliyet sınıfı araştırılabilir.

3.2. SGK İşveren Sisteminden Kontrol

SGK işyeri dosyası bulunan işverenler e-SGK İşveren Sistemi üzerinden kayıtlı işkolu ve faaliyet bilgilerini kontrol edebilir. SGK, NACE Rev.2.1 dönüşümünden etkilenen işyerleri için güncellemeleri sistem üzerinde gerçekleştirmiştir.

3.3. Vergi Levhasından Kontrol

Vergi kayıtlarında işletmenin ana faaliyet kodu yer alabilir. Ancak vergi kaydındaki faaliyet ile SGK işyeri kaydındaki faaliyet aynı amaçla kullanılmadığından farklı kurum kayıtlarının gerektiğinde ayrı ayrı kontrol edilmesi gerekir.

3.4. Ticaret Odası Kayıtlarından Kontrol

Bağlı olunan ticaret veya sanayi odasının sunduğu faaliyet ve NACE sorgulama hizmetleri üzerinden işletme kaydı kontrol edilebilir. Kullanılabilir hizmetler odaya göre değişebilir.

3.5. SGK Sicil Numarasından NACE Kodu Okunur mu?

Eski Rota içeriğinde SGK sicil numarasının belirli rakamlarının doğrudan NACE kodunu verdiği ifade edilmişti. Ancak NACE Rev.2.1 dönüşümünde SGK, işyerlerinin 4’lü NACE kodunda değişiklik olması halinde 26 haneli işyeri sicil numarasının da değişebileceğini duyurmuştur. Bu nedenle yalnızca eski sicil numarası formülüne güvenmek yerine güncel e-SGK İşveren Sistemi kaydı kontrol edilmelidir.

3.6. Faaliyet Açıklaması ile Kod Aynı Şey midir?

Hayır. Faaliyet açıklaması işletmenin yaptığı işi metin olarak tanımlar; NACE kodu ise bu faaliyetin sınıflandırma sistemindeki sayısal veya harfli karşılığını ifade eder.

4. NACE Kodu ile İşyeri Tehlike Sınıfı Arasındaki İlişki Nedir?

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatında işyerleri yapılan asıl işe göre az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli olarak sınıflandırılır. NACE faaliyet kodları, İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliğindeki sınıflandırmayla eşleştirilmiştir.

4.1. Az Tehlikeli İşyeri Nedir?

Tehlike sınıfları Tebliğinde az tehlikeli olarak gösterilen faaliyetleri yürüten işyerleri bu grupta değerlendirilir. Büro faaliyetleri gibi bazı işler az tehlikeli sınıfta bulunabilir ancak her faaliyet kendi NACE kodundan kontrol edilmelidir.

4.2. Tehlikeli İşyeri Nedir?

İmalat ve teknik faaliyetlerin belirli bölümleri tehlikeli sınıfta yer alabilir. Ancak yalnızca “imalat yapılıyor” ifadesine bakılarak sınıf belirlenmemeli, işletmenin gerçek faaliyet kodu resmi listeden kontrol edilmelidir.

4.3. Çok Tehlikeli İşyeri Nedir?

Madencilik, bazı inşaat ve ağır sanayi faaliyetleri gibi yüksek riskli işler çok tehlikeli sınıfta bulunabilir. Yine kesin sınıf ilgili NACE kodunun Tebliğdeki karşılığı üzerinden belirlenir.

4.4. Tehlike Sınıfı Nasıl Belirlenir?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uygulamasında işyerinin tehlike sınıfı yapılan asıl iş dikkate alınarak belirlenir. İşyerinde farklı faaliyetlerin bir arada yürütülmesi halinde sınıflandırma konusunda işyerinin asıl faaliyetinin doğru tespit edilmesi önemlidir.

4.5. Yanlış NACE Kodu Tehlike Sınıfını Etkiler mi?

Evet. Kayıtlı faaliyet kodunun işletmenin fiili faaliyetinden farklı olması halinde tehlike sınıfının yanlış değerlendirilmesi riski oluşabilir. Bu durum iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin uygulanmasını da etkileyebilir.

5. NACE Rev.2.1 Nedir? 2026’da Ne Değişti?

NACE Rev.2.1, ekonomik faaliyet sınıflamasının güncellenmiş sürümüdür. Ekonomide ortaya çıkan yeni iş modelleri, teknolojik gelişmeler ve sektörlerdeki değişiklikler nedeniyle önceki NACE Rev.2 sınıflamasındaki birçok faaliyet kodu yeniden düzenlenmiştir.

5.1. Türkiye NACE Rev.2.1’e Ne Zaman Geçti?

SGK’nın 18 Mart 2025 tarihli duyurusuna göre NACE Rev.2.1 değişiklikleri doğrultusunda hazırlanan İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği değişikliği 13 Mart 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

5.2. SGK Kodları Otomatik Güncelledi mi?

Evet. SGK, değişiklikten etkilenen ve Kurumda işyeri dosyası bulunan işverenlerin NACE kodlarının Rev.2’den Rev.2.1’e otomatik dönüşümünü 15-16 Mart 2025 tarihlerinde tamamladığını duyurmuştur.

5.3. SGK İşyeri Sicil Numarası Değişebilir mi?

Evet. SGK’nın duyurusuna göre işyerinin 4’lü NACE kodunda değişiklik olması halinde 26 haneli SGK işyeri sicil numarası da değişebilmektedir.

5.4. 2026’da Hangi NACE Sınıflaması Kullanılıyor?

TÜİK’in güncel açıklamasına göre 2026 yılı itibarıyla ekonomik faaliyetlerin kodlanmasında NACE Rev.2.1 kullanılmaya başlanmıştır.

5.5. NACE Rev.2.1 Altılı Kodlar Var mı?

Evet. TÜİK’in Sınıflama Sunucusunda NACE Rev.2.1-Altılı ulusal sınıflaması yayımlanmıştır. Bu sistem ekonomik faaliyetleri Türkiye’deki uygulamalar için daha ayrıntılı alt faaliyet düzeylerinde sınıflandırmaktadır.

5.6. Eski NACE Kodunu Kullanmaya Devam Edebilir miyim?

İşletmenin resmi kayıtlarında kod dönüşümü yapılmışsa eski internet listelerindeki NACE Rev.2 kodunu esas almak doğru olmayabilir. Vergi, SGK, ticaret sicili veya diğer işlemlerde ilgili kurumun güncel kayıt ve sınıflamasının kullanılması gerekir.

6. NACE Kodu Değişikliği Nasıl Yapılır?

İşletmenin faaliyet alanının değişmesi, kayıtlı NACE kodunun hatalı olması veya NACE sınıflamasındaki güncelleme nedeniyle faaliyet kodunda değişiklik gerekebilir. Ancak değişikliğin hangi kurum kaydında yapılacağı önemlidir.

6.1. Önce Fiili Faaliyeti Belirleyin

İşletmenin gerçekte hangi ana faaliyeti yürüttüğü netleştirilmelidir. Yalnızca daha avantajlı tehlike sınıfı veya destek programına girmek amacıyla fiili faaliyete uymayan kod seçilmemelidir.

6.2. TÜİK’ten Güncel Kodu Kontrol Edin

NACE Rev.2.1 Sınıflama Sunucusunda işletmenin faaliyet açıklamasına uygun güncel kod bulunmalıdır.

6.3. Vergi Kaydındaki Kod Yanlışsa

Vergi kayıtlarındaki ana faaliyet kodunun değiştirilmesi gerekiyorsa bağlı olunan vergi dairesi ve İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden uygulanabilecek güncel işlem yöntemi kontrol edilmelidir. İstenen değişikliğin işletmenin gerçek faaliyetiyle uyumlu olması gerekir.

6.4. SGK İşyeri Kodunda Hata Varsa

SGK işyeri dosyasındaki faaliyet kodu işletmenin fiili faaliyetini yansıtmıyorsa SGK’nın güncel işveren uygulamaları ve ilgili sosyal güvenlik merkezi üzerinden değişiklik süreci yürütülmelidir.

6.5. Ticaret Odası Kaydı Farklıysa

Ticaret veya sanayi odası kaydındaki faaliyet bilgisinin güncellenmesi gerekiyorsa bağlı olunan odanın güncel NACE değişiklik prosedürü uygulanmalıdır. İstenen belgeler odaya göre farklılık gösterebilir.

6.6. Birden Fazla Faaliyet Varsa Ne Olur?

İşletmenin birden fazla ekonomik faaliyeti bulunabilir. Ana faaliyet ve tali faaliyetlerin doğru şekilde sınıflandırılması gerekir. İş sağlığı ve güvenliği açısından ise işyerinde yapılan asıl işin tehlike sınıfı ayrıca önem taşır.

6.7. NACE Değişikliği Otomatik Olarak Her Kuruma Yansır mı?

Her durumda böyle varsayılmamalıdır. Vergi, SGK ve ticaret sicili sistemleri farklı amaçlarla kayıt tuttuğu için yapılan değişikliğin diğer ilgili kurumlardaki kayıtlara yansıyıp yansımadığı ayrıca kontrol edilmelidir.